Modulaire Nascholing Complexe Omgangsproblematiek (CO): Onderzoek

Complexe Scheidingen

Scheidingen (of breuken als de partners niet getrouwd zijn; hierna scheidingen) zijn in onze hedendaagse westerse maatschappij een normaal verschijnsel geworden. Ongeveer 40% tot 50% van de relaties eindigt in een breuk en ongeveer 50% van de kinderen wordt geconfronteerd met een scheiding of relatiebreuk (hierna scheiding) van hun ouders (Divorce Statistics, 2017; Organisation for Economic Co-operation and Development, 2016).

Een scheiding leidt in bijna alle gevallen tot stress bij ouders, kinderen, en vaak ook de familie en vrienden van het gezin (het sociale netwerk). Gelukkig slaagt het merendeel van de ouders erin om zich—na de eerste moeilijke periode—aan de veranderde situatie aan te passen en een nieuwe vorm van ouderschap te creëren. De conflicten tussen ouders nemen af, hun levenskwaliteit en die van de kinderen neemt weer toe, en de kinderen krijgen weer de ruimte om hun eigen ontwikkelingspad te volgen  (Mitcham-Smith & Henry, 2007).

 

In 10 tot 20% van de scheidingen lukt deze aanpassing echter niet; deze scheidingen worden ook wel complexe scheidingen genoemd (Harman et al., 2016; Joyce, 2016; Koppejan-Luitze, 2020). De complexiteit kan verschillende oorzaken hebben, zoals bijvoorbeeld de verdeling van goederen, financiële problematiek, of huisvestingsproblematiek.

 

Complexe Omgangsproblematiek (CO)

Bij een complexe scheiding kan ook sprake zijn van problematiek rondom de opvoeding van de kinderen of de verdeling van de zorgtaken tussen ouders. Waardoor het tot stand brengen en uitvoeren van de zorgregeling—die sinds 2009 in een wettelijk verplicht ouderschapsplan dient te worden vastgelegd (Rijksoverheid, 2020)—niet slaagt.
Deze complexe scheidingen hebben met elkaar gemeen dat het ouders niet lukt om een nieuwe invulling van ouderschap te bereiken (Demby, 2016; Smyth & Moloney, 2017); ook wel complexe omgangsproblematiek (CO) genoemd.

Wanneer ouders langdurig geen overeenstemming bereiken en het kind getuige wordt van de strijd daarbij, kan het kind klem raken. Als de ouders het kind al dan niet bewust (non)verbaal betrekken in de strijd, kan het kind in een loyaliteitsconflict komen (Nederlands Jeugd Instituut, 2022). Het kind kan in dat soort gevallen aangeven dat het minder of geen contact meer wil met één van de ouders en liever meer, of altijd, bij de andere ouder wil zijn (Expertteam ouderverstoting/complexe omgangsproblematiek, 2021).

Parental Estrangement (PE) en Parental Alienation (PA)

De redenen die het kind (en soms de ouder waar het kind voor kiest) kan geven zijn divers.

-Er kunnen gegronde redenen zijn, als mishandeling van het kind, dit wordt in het Engels als Parental Estrangement betitelt (Kelly & Johnston, 2001).
-Maar ook komt het voor dat het kind de ouder vanuit een loyaliteitsconflict (om ongegronde redenen) buitensluit. In die gevallen, spreken we van Parental Alienation (Expertteam ouderverstoting/complexe omgangsproblematiek, 2021; Gardner, 1985), in het Nederlands wel vertaald als ouderverstoting of ouderonthechting (een term die ondergetekende prefereert).

In 2020 heeft de overheid een opdracht gegeven aan het Expertteam Ouderverstoting/Complexe Omgangsproblematiek om CO in kaart te brengen en om adviezen te geven waardoor de kinderen en hun ouders beter geholpen zouden kunnen worden.
In 2021 heeft het team zijn adviezen uitgebracht (Expertteam ouderverstoting/complexe omgangsproblematiek, 2021).
Een belangrijk advies van het team betreft de noodzaak tot nascholing op dit gebied; de Basis- en Verdiepingsmodules van Hechtscheiden (Accreditatie ID 548022) geven daar reeds jarenlang gehoor aan.
Een ander belangrijk advies is het grondig onderzoeken welke onderliggende dynamieken bij CO spelen.

Deze Onderzoeksmodule realiseert dit laatste advies.